oktober 27

0  comments

Verslaving en verbinding. Een interview met dr. Gabor Maté.

Voor dit blog heb ik een interview vertaald van dr. Gabor Maté. Ik vind dr. Maté zeer inspirerend, wijs en geloofwaardig als het gaat om verslaving. Gabor is medisch arts en heeft 10 jaar gewerkt met ernstig verslaafden in Canada. Daarnaast vertelt hij openhartig over zijn eigen verslavingen en kent hij de problematiek daardoor vanuit eigen ervaring. Als derde is hij zeer belezen en kent veel onderzoeken over verslaving en is derhalve zeer deskundig op dit gebied.

Het interview.

In principe kennen we allemaal dat we de bevrediging in ons leven zoeken met dingen van buitenaf. We voelen ons van binnen leeg en we zoeken een snelle bevrediging met iets buiten ons. Dit kennen we allemaal, groot of klein. Verslaafden hebben dit gevoel voortdurend, niet-verslaafden hebben dit af en toe. In die zin is er geen echt onderscheid tussen verslaafden en de rest van de mensen. Het is meer een schaal van verslaving waar ieder mens zich ergens op die schaal bevindt. Verslaafden ervaren dit gevoel continu, omdat verslaafden meer lijden in hun leven hebben ervaren dan niet-verslaafden.

Wat gebeurt er in de hersenen bij verslaving?

Als je kijkt wat er met de verbindingen in de hersenen gebeurt, of dat nou een shopping-addiction is, of een heroïneverslaving, we willen endorfine aanmaken in ons brein. Endorfines zijn hormonen die een plezier- en beloningsgevoel creëren als ze worden aangemaakt. Het zijn ook love-chemicals; ze zorgen ervoor dat we ons verbonden voelen met elkaar en met het universum. Die verbindingen in de hersenen die endorfine aanmaken, die functioneren bij verslaafden niet goed.

 Dat geldt ook voor de dopamine-verbindingen bij verslaafden. Dopamine zorgt voor motivatie en beloning. Cocaïne, Christal Meth, caffeine en nicotine zorgen voor de aanmaak van dopamine. Net als seksuele uitspattingen, extreem sporten, werkverslaving en dergelijke. De vraag is dan natuurlijk: waarom zijn die verbindingen van endorfine en dopamine bij sommige mensen niet goed aangelegd?

De drugs zijn op zichzelf niet verslavend. Want er zijn legio mensen die allerlei drugs een keer uitproberen, maar niet verslaafd raken. Er moet sprake zijn van een bepaalde gevoeligheid, een ontvankelijkheid. De mensen die gevoelig zijn voor verslaving, zijn de mensen bij wie de verbindingen van endorfine en dopamine niet goed zijn aangelegd. En de oorzaak daarvan ligt bij de ontwikkeling van de hersenen op jonge leeftijd.

Hoe werkt de ontwikkeling van de hersenen op jonge leeftijd?

Het menselijke brein ontwikkelt zich grotendeels onder invloed van de omgeving. In tegenstelling tot alle andere zoogdieren, waarbij het brein al grotendeels ontwikkeld is tijdens de zwangerschap. Omdat onze hersenen zo sterk zijn ontwikkeld in de evolutie, is ons hoofd verhoudingsgewijs enorm groot geworden. Terwijl het bekken van een mens juist relatief klein is. Bijvoorbeeld bij paarden is dat andersom; een groot bekken en een relatief klein hoofd. Het pasgeboren veulen kan al heel snel lopen. Bij mensen duurt dat een jaar. En dus is de ontwikkeling van een mensenbrein gevoelig voor wat er in het leven van een baby/kind gebeurt. Welke verbindingen in de hersenen goed worden aangelegd en welke niet, wordt sterk beïnvloed door de omgeving. Als kinderen worden mishandeld of misbruikt of erg veel stress ervaren, dan ontwikkelen de hersenen zich niet zoals ze zich behoren te ontwikkelen.

Helaas kijkt de medische wetenschap vooral naar genetische factoren en minder naar de invloed van de omgeving. Daardoor is er veel minder aandacht voor de begeleiding van moeders en gezinnen met jonge kinderen. Als we vooral geloven dat genetische factoren de oorzaak zijn van verstoorde verbindingen in de hersenen, dan voelen we als maatschappij minder de verantwoordelijkheid om jonge kinderen te beschermen en gezinnen te ondersteunen.

(Vanaf de vijfde tot de negende minuut gaat het interview over ADD.)Vanaf de negende minuut in het interview vertelt dr. Maté iets over het aanleggen van hersenverbindingen op een latere leeftijd.

Het goede nieuws is dat op latere leeftijd alsnog deze hersenverbindingen kunnen worden aangemaakt. Dit wordt neuroplasticiteit genoemd. Dit is het vermogen van de hersenen om verbindingen aan te leggen op basis van nieuwe ervaringen op een later moment in het leven. Dat betekent dat je (bij verslaving of een andere ontwikkelingsachterstand) niet kijkt hoe je de symptomen kunt bestrijden, maar hoe je ontwikkeling bevordert. Bijvoorbeeld door kinderen op een latere leeftijd alsnog de omstandigheden te bieden waarbij die hersenverbindingen wel kunnen ontstaan. Of in het geval van verslaafden een ‘caring and compassionate’ omgeving aanbieden in plaats van een bestraffende en beschuldigende aanpak.

(Einde interview)

Hoe kunnen we deze visie gebruiken bij verslavingsherstel in Nederland?

Uit alle interviews, presentaties en boeken die ik ken van Gabor Maté, komt zijn hypothese naar voren dat mensen die verslavingsgevoelig zijn ergens in hun leven de verbinding zijn verloren. Doordat op vroege leeftijd de leefomstandigheden niet gunstig waren en bepaalde hersenverbindingen niet konden worden aangelegd, zijn ook noodzakelijke andere verbindingen niet aangemaakt.

Welke verbindingen worden hier bedoeld?

  • De verbinding met jezelf.
  • De verbinding met een ander (bijvoorbeeld in een liefdesrelatie of met de ouders).
  • De verbinding met een groep (met het gezin, de familie of een vriendengroep).
  • De verbinding met het geheel (de gemeenschap, het Universum, het collectief).

Het verlies van verbinding geeft een onprettig gevoel van binnen. In de kleinste vorm is het iets van ongemak, ongenoegen, het gevoel dat er iets ontbreekt, het ‘op zoek zijn naar iets of iemand’, etc. In de grootste vorm is het een diepe pijn, een angst, een immense boosheid, een craving, etc.

Het effect van het ontbreken van verbinding is dat er altijd iets gezocht wordt om dat onprettige gevoel te verminderen. Als je een gebrek aan verbinding voelt dan wil je dat niet voelen, je wilt dat het weg is. Je wilt je goed voelen, prettig, ontspannen, geborgen, veilig, geliefd, waardevol, voldaan, van betekenis. En doordat je vooral de verbinding met jezelf mist, kun je dat goede gevoel niet zelf van binnenuit creëren. Je moet het van buiten halen: van een ander mens, van je werk, sporten, shoppen, social media, alcohol, drugs, seks, porno, eten, roken, koffie, etc. Zodat je endorfine en dopamine aanmaakt.

Hoe voelt dat nou, dat gemis van verbinding?

De meeste mensen kennen dat gevoel wel, ook als je er niet echt bewust van bent.

Je kunt het direct voelen als je je ogen sluit en stopt met wat je aan het doen bent. Sluit je ogen en wacht een paar minuten en merk dan op wat je voelt en denkt. En veelal zul je dan voelen dat het niet prettig is om gewoon met je ogen dicht te zitten en niets te ‘doen’. Gedachten als “ik heb hier geen zin in, ik heb hier geen tijd voor, wat is dit stom, dit is zinloos, waarom doe ik dit eigenlijk”, etc.

Een onprettig gevoel in je buik, in je borstgebied, in je keel. Je ademhaling gaat misschien omhoog en sneller, je voelt je hart kloppen, je voelt misschien een beetje hoofdpijn. Je voelt je stom, onhandig, dom, zinloos. Je komt jezelf tegen. Dat gezegde geeft al een goed beeld van hoe we daar in onze cultuur naar kijken. Als je jezelf tegen komt dan is dat niet positief bedoelt. Jezelf tegenkomen, gewoonweg een tijdje met jezelf zitten zonder afleiding, dat is voor de meeste mensen niet prettig. We hebben iets buiten onszelf nodig om ons goed te voelen.

De visie van dr. Maté herken ik sterk in mijn werk met verslaafden. De levensverhalen van mijn cliënten laten keer op keer zien dat er ergens in het leven iets ‘fout’ gegaan is door stressvolle omstandigheden. Dat kan in het gezin zijn geweest, maar ook op school bij kinderen met ADD, ADHD, dyslexie, autisme, verlegenheid, ‘lelijkheid’, gepest worden, etc.

Verslavingsherstel is gebaat bij omstandigheden die de aanleg van de benodigde hersenverbindingen stimuleert. En die de aanleg van die andere verbindingen stimuleert; de verbinding met zichzelf, anderen, de groep en het met het geheel.

Het creëren van die gunstige omstandigheden kent een aantal aspecten:

  • Compassie voor de verslaafde als tegenkracht voor schuld en schaamte.
  • Mindfulness als methode om de innerlijke verbinding te versterken.
  • De verbinding herstellen met de naasten, vooral de ouder-kindrelatie, en de partnerrelatie.
  • De verbinding maken tussen verslaafden onderling.
  • De verbinding met zingeving/spiritualiteit, waarbij de hoop op een zinvol leven wordt hersteld.

Een belangrijk punt van aandacht bij dit onderwerp van verslaving en verbinding, is dat we als samenleving de strijd tegen verslaving gaan voeren. Dat we het niet langer zien als het probleem van de verslaafde, maar als probleem van ons allemaal. Degene die verslaafd is geraakt lijdt het meest zichtbaar. Maar de mensen om hem heen lijden net zo goed onder de verslaving. En wij als gemeenschap lijden ook door de verslaving. Dus pleit ik vooral voor een aanpak waarin we samen, met elkaar werken aan herstel. Niet alleen de verslaafde moet geholpen worden, bijvoorbeeld in een kliniek, maar de naasten verdienen ook goede zorg en ondersteuning. Als we de handen ineen slaan als samenleving, dan kunnen we wellicht de komende jaren echt grote stappen maken in herstel van verslaving.

Wil je hier meer over weten, of sparren over je persoonlijke situatie als verslaafde of naasten, bel of mail me dan voor een gratis gesprek. Heb je als professional te maken met verslaafden of verslaving en wil je meer weten over deze visie en aanpak, voel je dan ook welkom om me te bellen of te mailen.

Hartelijke groet,

André Jansen

Bron: https://youtu.be/QYhP3ahVeg8

Gabor Maté: in the realm of hungry ghosts

Loved this? Spread the word


Soortgelijke blogs

Veerkracht is onmisbaar bij verslaving

Read More

Verslaving is…

Read More

Compassie?

Read More
{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}

Download gratis het ebook

Basiskennis verslavingsherstel voor naasten van verslaafden

__CONFIG_colors_palette__{"active_palette":0,"config":{"colors":{"fe382":{"name":"Main Accent","parent":-1}},"gradients":[]},"palettes":[{"name":"Default Palette","value":{"colors":{"fe382":{"val":"var(--tcb-skin-color-0)"}},"gradients":[]},"original":{"colors":{"fe382":{"val":"rgb(19, 114, 211)","hsl":{"h":210,"s":0.83,"l":0.45}}},"gradients":[]}}]}__CONFIG_colors_palette__
Download
>